Το ιστορικό Πρότυπο Ελαιουργείο Ψαχνών: " ΗΜέλισσα"

  Το ιστορικό Πρότυπο Ελαιουργείο Ψαχνών (συνδεδεμένο με τον Γεωργικό Ελαιουργικό Συνεταιρισμό Ψαχνών),  αποτέλεσε τον πυρήνα της αγροτικής και βιομηχανικής ανάπτυξης της περιοχής. Δεν εντοπίζεται καταγεγραμμένη μονάδα με την επίσημη επωνυμία «Η Μέλισσα» στα Ψαχνά, καθώς η ονομασία αυτή ενδέχεται να ήταν τοπικό προσωνύμιο ή να αφορούσε μικρότερο ιδιωτικό ελαιοτριβείο της εποχής. [1]

Ιστορική Διαδρομή του Ελαιουργείου Ψαχνών

Η ιστορία της οργανωμένης ελαιουργίας στα Ψαχνά ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα και συνδέεται άμεσα με την ηλεκτροδότηση της κωμόπολης. [1]

Ίδρυση και «Υδραυλικόν» (Δεκαετία 1920). Εξήντα αγρότες των Ψαχνών συγκέντρωσαν κεφάλαια και ανέγειραν ένα μεγάλο βιομηχανικό κτήριο κοντά στη μεγάλη γέφυρα του ποταμού Μεσσάπιου. Το κτήριο έμεινε γνωστό στους κατοίκους ως «Υδραυλικόν», επειδή στέγασε ένα σύγχρονο για την εποχή υδραυλικό πιεστήριο ελαιοτριβείου. [1, 2]
Ηλεκτροδότηση της περιοχής. Στις ίδιες εγκαταστάσεις τοποθετήθηκαν μηχανήματα παραγωγής ρεύματος. Αυτά τροφοδότησαν με ηλεκτροφωτισμό τα Ψαχνά και την Καστέλλα, ενώ έθεσαν σε κίνηση τα μαγκανοπήγαδα της περιοχής. [1]
Μετατροπή σε Συνεταιρισμό. Για να μπορέσουν να συμμετάσχουν περισσότεροι και οικονομικά ασθενέστεροι αγρότες, η αξία της αρχικής μετοχής διασπάστηκε. Έτσι δημιουργήθηκε αρχικά ο «Συνεταιρισμός Πώλησης Γεωργικών Προϊόντων Ψαχνών», ο οποίος εμπλουτίστηκε με αλωνιστική μηχανή και κυλινδρόμυλο. [1]
Νέα επωνυμία και ακμή (1949 – 1980). Το 1949 μετονομάστηκε σε Γεωργικό Ελαιουργικό Συνεταιρισμό Ψαχνών. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες λειτούργησε ως το κεντρικό εμπορικό και παραγωγικό σημείο αναφοράς για τους ελαιοπαραγωγούς της Μεσσαπίας.
Το Πρότυπο Ελαιουργείο (1965). Τη δεκαετία του 1960 η ελαιοπαραγωγή εκσυγχρονίστηκε περαιτέρω. Το 1965 πραγματοποιήθηκαν με επισημότητα τα εγκαίνια του νέου Πρότυπου Ελαιουργείου του Συνεταιρισμού από τον τότε Πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου.
Παρακμή και σεισμός (1985 – 2003). Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο έντονος ιδιωτικός ανταγωνισμός και η παλαίωση του μηχανολογικού εξοπλισμού οδήγησαν στη σταδιακή απαξίωση και παύση της παραγωγικής λειτουργίας του. Το 2003 ο ισχυρός σεισμός στα Ψαχνά προκάλεσε σοβαρές ζημιές και μερική κατάρρευση στο ιστορικό κτήριο.
Σύγχρονη εποχή. Το κτήριο διασώθηκε, αναστηλώθηκε πλήρως και από το 2022 στεγάζει εμπορική επιχείρηση (σούπερ μάρκετ), διατηρώντας εξωτερικά τη βιομηχανική του ταυτότητα.